Skip to content

Heilbrigðisþjónusta

Sérstakt teymi innan Landsspítala heldur utan um þá heilbrigðisþjónustu sem er í boði fyrir trans fólk og starfar náið með því trans fólki sem leitar þangað. Til að geta leitað sér þjónustu verður að hafa samband við teymið og byrja formlegt ferli hjá þeim. Hægt er að fara samband við Óttar Guðmundsson sem fer fyrir nefndinni í gegnum tölvupóst á ottarg@landspitali.is eða panta tíma hjá honum á Læknastöðinni í síma 568-6811.

Hjá teyminu eru í boði hormónameðferðir, skurðaðgerðir, talþjálfun og iðjuþjálfun. Einstaklingar sem hyggjast byrja ferli þurfa eins og staðan er í dag er slíkt ferli rammað inn skv. lögum nr 57/2012 og er kallað “ferli til kynleiðréttingar.” Gengið er út frá því að einstaklingar upplifi sig sem karl eða konu og er því óljóst hvaða þjónusta er í boði fyrir kynsegin (e. genderqueer) og non-binary fólk hérlendis.

Teymi Landspítala skiptir svokölluðu “kynleiðréttingarferli” gróflega í þrjú skref:

Undirbúningsferli (e. real life test)
Einstaklingur byrjar að lifa í samræmi við kynvitund, velur sér nýtt nafn, segir vinum og vandamönnum og allt sem viðkemur því. Einstaklingar þurfa að hitta einstaklinga í sérfræðinefndinni reglulega sem vega og meta hversu vel einstaklingurinn er að fitja sig í samfélaginu. Þetta skref tekur að jafnaði hálft ár til ár, en er mjög einstaklingsbundið hversu langan tíma.

Hormónaferli
Einstaklingur fær samþykki frá fyrrnefndri nefnd til að byrja á hormónum. Hægt er að fá bæði estrógen, testósterón og testósterón blokkera. Estrógen er í tölfuförmi, plástursformi og sprautum, testósterón í sprautuformi og testósterón blokkerar í töfluformi. Kynhormónin hafa svo í för með sér miklar líkamlegar breytingar sem eru sambærilegar þegar að einstaklingar ganga í gegnum kynþroskan. Innkirtlafræðingur innan nefndarinn fer vel yfir alla þætti hormónameðferðar áður en hún hefst. Einstaklingar þurfa alltaf að vera á hormónum til að viðhalda hormónaframleiðslu.

Kynfæra aðgerð (kynleiðréttingaraðgerð)
Fyrir þá sem vilja undirgangast kynfæra aðgerðir er í boði að undirgangast þær hérlendis og þarf að sækja um að undirgangast þær sérstaklega hjá teymi Landspítala. Frekari upplýsingar varðandi aðgerðir er hægt að nálgast hjá stjórn Trans-Ísland eða í gegnum nefndina innan Landspítalans.

Aðgerðir og annað
Brjóstnám sem er framkvæmt hérlendis af læknum sem starfa innan sérfræðiteymisins. Hvenær brjóstnám er framkvæmt er einstaklingsbundið og í samráði við teymi Landspítala. Einnig er í boði að fara í legnám og láta fjarlægja eggjastokka ef fólk kýs slíkt. Allt er þetta gert í samráði við teymi Landspítala.

Skeggrótartaka er möguleg hérlendis og hefur fólk leitað sér lasermeðferðar hérlendis til slíks. Húðlæknastöðin á Smáratorgi hefur verið að þjónusta trans fólk og hefur reynst vel. Frekari upplýsingar má finna hér: http://www.hudlaeknastodin.is/

Talmeinafræðingur og iðjuþjálfi starfa einnig innan teymis og veita þjónustu ef einstaklingar óska eftir slíku.

Nafnabreyting og breyting á kyni hjá Þjóðskrá
Einstakingar geta sótt um að nafn og kyn verði leiðrétt í þjóðskrá eftir að hafa verið í formlegu ferli í a.m.k. 18 mánuði. Slíkt leyfi verður að sækja um hjá fyrrnefndu sérfræðiteymi innan Landspítalans. Eingöngu er í boði að skrá kyn sem annað hvort “karl” eða “kona” eins og staðan er í dag, og eru sömuleiðis nánast öll nöfn kynjuð samkvæmt lögum um mannanöfn.

Kostnaður
Hormónar, nafnabreytingar, skeggrótartökur, tímar og annað hjá sérfræðingum er á kostnað viðkomandi einstaklings. Eina sem er borgað að fullu eru kynfæraðgerðir og brjóstnám, sem eru borguð af sjúkratryggingum.

Frekari upplýsingar varðandi þjónustu innan heilbrigðiskerfisins er hægt að nálgast hjá teymi Landspítala eða með að hafa samband við stjórn Trans Íslands (sjá “hafa samband”).