Skip to content

Heilbrigðisþjónusta / Healthcare

(English below)

Sérstakt teymi innan Landsspítala heldur utan um þá heilbrigðisþjónustu sem er í boði fyrir trans fólk og starfar náið með því trans fólki sem leitar þangað. Til að byrja formlegt ferli hjá teyminu verður viðkomandi að hafa tilvísun frá lækni. Hægt er að hafa samband við Óttar Guðmundsson sem fer fyrir nefndinni í gegnum tölvupóst á ottarg@landspitali.is eða hringja á Læknastöðina Sogavegi í síma 516-2000.

Hjá teyminu eru í boði hormónameðferðir, skurðaðgerðir, talþjálfun og iðjuþjálfun. Einstaklingar sem hyggjast byrja ferli þurfa eins og staðan er í dag er slíkt ferli rammað inn skv. lögum nr 57/2012 og er kallað „ferli til kynleiðréttingar.“ Gengið er út frá því að einstaklingar upplifi sig sem karl eða konu og er því óljóst hvaða þjónusta er í boði fyrir kynsegin (e. genderqueer) og non-binary fólk hérlendis.

Teymi Landspítala skiptir svokölluðu „kynleiðréttingarferli“ gróflega í þrjú skref:

Undirbúningsferli (e. real life test)
Einstaklingur byrjar að lifa í samræmi við kynvitund, velur sér nýtt nafn, segir vinum og vandamönnum og allt sem viðkemur því. Einstaklingar þurfa að hitta einstaklinga í sérfræðinefndinni reglulega sem vega og meta hversu vel einstaklingurinn er að fitja sig í samfélaginu. Þetta skref tekur að jafnaði hálft ár til ár, en er mjög einstaklingsbundið hversu langan tíma.

Hormónaferli
Einstaklingur fær samþykki frá fyrrnefndri nefnd til að byrja á hormónum. Hægt er að fá bæði estrógen, testósterón og testósterón blokkera. Estrógen er í tölfuförmi, plástursformi og sprautum, testósterón í sprautuformi og testósterón blokkerar í töfluformi. Kynhormónin hafa svo í för með sér miklar líkamlegar breytingar sem eru sambærilegar þegar að einstaklingar ganga í gegnum kynþroskan. Innkirtlafræðingur innan nefndarinn fer vel yfir alla þætti hormónameðferðar áður en hún hefst. Einstaklingar þurfa alltaf að vera á hormónum til að viðhalda hormónaframleiðslu.

Kynfæra aðgerð (kynleiðréttingaraðgerð)
Fyrir þá sem vilja undirgangast kynfæra aðgerðir er í boði að undirgangast þær hérlendis og þarf að sækja um að undirgangast þær sérstaklega hjá teymi Landspítala. Frekari upplýsingar varðandi aðgerðir er hægt að nálgast hjá stjórn Trans-Ísland eða í gegnum nefndina innan Landspítalans.

Aðgerðir og annað
Brjóstnám sem er framkvæmt hérlendis af læknum sem starfa innan sérfræðiteymisins. Hvenær brjóstnám er framkvæmt er einstaklingsbundið og í samráði við teymi Landspítala. Einnig er í boði að fara í legnám og láta fjarlægja eggjastokka ef fólk kýs slíkt. Allt er þetta gert í samráði við teymi Landspítala.

Skeggrótartaka er möguleg hérlendis og hefur fólk leitað sér lasermeðferðar hérlendis til slíks. Húðlæknastöðin á Smáratorgi hefur verið að þjónusta trans fólk og hefur reynst vel. Frekari upplýsingar má finna hér: http://www.hudlaeknastodin.is/

Talmeinafræðingur og iðjuþjálfi starfa einnig innan teymis og veita þjónustu ef einstaklingar óska eftir slíku.

Nafnabreyting og breyting á kyni hjá Þjóðskrá
Einstakingar geta sótt um að nafn og kyn verði leiðrétt í þjóðskrá eftir að hafa verið í formlegu ferli í a.m.k. 18 mánuði. Slíkt leyfi verður að sækja um hjá fyrrnefndu sérfræðiteymi innan Landspítalans. Eingöngu er í boði að skrá kyn sem annað hvort “karl” eða “kona” eins og staðan er í dag, og eru sömuleiðis nánast öll nöfn kynjuð samkvæmt lögum um mannanöfn.

Kostnaður
Hormónar, nafnabreytingar, skeggrótartökur, tímar og annað hjá sérfræðingum er á kostnað viðkomandi einstaklings. Eina sem er borgað að fullu eru kynfæraðgerðir og brjóstnám, sem eru borguð af sjúkratryggingum.

Frekari upplýsingar varðandi þjónustu innan heilbrigðiskerfisins er hægt að nálgast hjá teymi Landspítala eða með að hafa samband við stjórn Trans Íslands (sjá “hafa samband”).
//

There is a specific clinic for trans people within Landsspítali (the largest hospital), they oversee trans-specific care. To begin a formal transition with the clinic you have to have to be referred from your General Practicioner. You can contact the head of the trans team, Óttar Guðmundsson, on ottarg@landspitali.is or you can call the clinic on 516-2000.

At the clinic they offer hormone replacement therapies, operations and occupational therapy. As the law stands today this process is referred to as “the process of sex correction”. It is assumed that you experience yourself as a man or a woman and want to change your body accordingly. Because of this it is unclear what services, if any, are available for non binary people here.

This clinic divides their “process of sex correction” roughly in three steps:

The Real Life Test
You must begin by living as the gender you feel you are, choose a new name and come out to the people around you. You will then need to meet with therapists at the gender clinic regularly who will assess how well ou are fitting yourself into society as the gender you feel you are. This can take anywhere from six months to a year, but it does vary based on the individual.

Hormones
The test is then (usually) followed, after the specialists at the clinic confirm, by starting on the hormones relevant to your needs – estrogen, testosterone and testosterone blockers. Estrogen is available as tablets, plasters and injections, testosterone in injection form and testosterone blockers in tablet form. These hormones will change your body in ways similar to puberty. You will see an Endocrinologist before this who will expain to you exactly what will happen to you and your body in hormone replacement therapy. These hormones need to be taken or administered to you for the rest of your life to keep the effects and changes.

Genital surgery
If you choose to undergo genital surgery (bottom surgery) you can do so in Iceland through the gender clinic team at Landspítalinn. Further information on these surgeries is available from the Landspítali gender clinic on Sogarvegur.

Operations (and other things)
Breast tissue removal (also known as top surgery) is done in Iceland. When this surgery is done is very much based on the individual, in discussion with the clinic. There is no set time frame for top surgery in Iceland.
Also available are removal of ovaries and/or the uterus if people wish. There are all done through the gender clinic.

Beard hair removal is available in Iceland but it is not done through the gender clinic. You have to seek this out yourself if you want, we recommend Húðlæknastöðin at Smáratorg

Name and gender marker changes
This one is only relevant to Icelandic citizens – You can change your name and gender marker in þjóðskrá after being with the gender clinic for 18 months. You do this with the specialists within Landsspítali, to which you will be referred by the gender clinic. As things stand you can only change your gender marker to “male” or “female”, and its the same with names as the laws of the naming committee only allow registered men to have pre-approved mens names and women only to have pre-approved womens names. There are a only a handful of names that are gender neutral and are on both lists.

Cost